Türkiye Perakendeciler Federasyonu (TPF), yerel perakende sektörünün bugüne kadarki en kapsamlı tüketici davranışı araştırmasına imza attı. Yılın ilk üç çeyreğinde gerçekleşen 1 milyon anonim alışveriş fişinin büyük veri analiziyle hazırlanan rapor; alışveriş saatlerinden cinsiyet bazlı sepet farklılıklarına, maaş dönemlerinin etkisinden bölgesel harcama tutarlarına kadar Türkiye’nin değişen harcama reflekslerini gözler önüne seriyor.
Çalışmanın fiyat tartışmaları yaratmak yerine halkın gerçek tüketim alışkanlıklarını ortaya koymayı hedeflediğini belirten TPF Başkanı Ömer Düzgün, “Yerel zincir marketler her gün milyonlarca vatandaşın sofrasına dokunan en güçlü veri kaynaklarından biridir. İlk kez bu ölçekte bir büyük veri analiziyle Türk ailesinin alışveriş haritasını çıkardık” açıklamasında bulundu.
Ortalama Sepet 912 TL: “Sık Ama Az” Alışveriş Dönemi
Rapora göre, 1 milyon fiş genelinde ortalama alışveriş tutarı 912 TL, fiş başına düşen ortalama ürün adedi ise 18,7 olarak hesaplandı. Tüketicilerin tek seferde büyük hacimli aylık mutfak alışverişi yapmak yerine, bütçeyi bölerek daha planlı ve sık markete gitmeyi tercih ettiği görüldü. İncelenen her 3 fişten 2’si (yaklaşık yüzde 66’sı) 20 ürünün altında tamamlandı.
Akşam Yemeğinin Lideri: Tavuk, Pirinç ve Yoğurt
Akşam yemeği odaklı sepet birliktelikleri analiz edildiğinde, bütçe dostu ve besleyici bir protein kaynağı olması sebebiyle sepetlerin yüzde 36’sında tavuk ürünleri yer alırken, kırmızı et yüzde 24 ile ikinci sırada kaldı.
Mutfaklarda en sık birlikte satın alınan ilk 5 kombinasyon şöyle şekillendi:
- Tavuk + Pirinç + Yoğurt (En yaygın akşam yemeği menüsü)
- Kıyma + Makarna + Salça
- Köfte + Patates + Ayran
- Kuru Fasulye + Pirinç + Turşu
- Tavuk + Makarna + Mevsim Salatası
Maaş Dönemi Etkisi: Ay Sonuna Doğru Sepet Yüzde 27 Daralıyor
Hanehalkı bütçesinin ay içindeki dağılımı incelediğinde maaş günlerinin sepet büyüklüğüne doğrudan yansıdığı görüldü. Ayın ilk 5 gününde bin 118 TL olan ortalama sepet tutarı, ay sonuna doğru 808 TL’ye geriliyor. Ay sonu baz alındığında, maaş haftasında sepet büyüklüğü yüzde 38,3 artış gösteriyor. Maaş dönemlerinde et, temizlik ürünleri ve büyük ambalajlı ürün satışları öne çıkıyor.
| Dönem Periyodu | Dönemsel Ortalama Sepet Tutarı |
| Ayın 1–5’i (Maaş Dönemi) | 1.118 TL |
| Ayın 6–10’u | 992 TL |
| Ayın 11–20’si | 914 TL |
| Ayın 21–30’u (Ay Sonu Efekti) | 808 TL |
Alışverişin Yıldızı Cuma Günü ve Mesai Çıkışı
Haftalık cironun ve fiş adetlerinin yüzde 18’inin gerçekleştiği Cuma günü haftanın en yoğun günü olurken, perakende trafiğinin yüzde 43’ünün 17.00–20.00 saatleri arasında yoğunlaştığı saptandı.
Anne ve Baba Sepetleri Ayrışıyor
Kadın ve erkek tüketicilerin sepet mimarisindeki farklar da rapora yansıdı. Kadın tüketiciler (Anne Sepeti) fiş başına ortalama 22,3 ürün ile süt, yoğurt, sebze-meyve ve temizlik odaklı planlı ev alışverişi yaparken; erkek tüketiciler (Baba Sepeti) ortalama 15,8 ürün ile pratik tüketim, içecek ve atıştırmalık gibi anlık ihtiyaçlara yöneldi.
Bölgesel Farklar: Muğla ve İstanbul Zirvede
İncelenen iller arasında en ekonomik sepet ortalaması 845 TL ile Konya olurken; turizm ve lojistik maliyetlerinin etkisiyle 996 TL seviyesine ulaşan Muğla listenin başında yer aldı. İstanbul ise 978 TL ortalama sepet tutarıyla ikinci sırada bulundu.
| İl | Ortalama Sepet Tutarı |
| Konya | 845 TL |
| Kayseri | 862 TL |
| Gaziantep | 874 TL |
| Ankara | 901 TL |
| Bursa | 928 TL |
| İzmir | 951 TL |
| İstanbul | 978 TL |
| Muğla | 996 TL |
Raporun her yıl düzenli olarak güncelleneceğini belirten TPF Başkanı Ömer Düzgün, bu verilerin marketler için doğru stok yönetimi yapılmasına ve gıda israfının önlenmesine de rehberlik edeceğini vurguladı.
İlk yorum yapan siz olun